Din Eğitiminde Suffa Modeli

Zeynep Egi Var

Yazarın şu ana kadar yazılmış 2 makalesi bulunuyor.
  • Share on Freelyshout
  • Share on Google
  • Share on Linkedin
  • Share on VKontakte
  • Share on Tumblr
  • Share on Pinterest
  • Share on Whatsapp

Geçmişten günümüze kadar tüm din eğitimcilerimiz ya da  dini eğitimle ilişkisi olan herkes yeni eğitim metotları üzerine fikirler üretiyor ya da arayış içine giriyorlar.  Oysaki bu arayışlarımızın çözümü bize emanet olarak bırakılmış durumda. Hemen aklınızda bir soru belirdi mi? Emanet mi? Ne emaneti? ve nerede?… Allah Rasulu (sav) veda hutbesinden yüzyıllar sonrasına bile ışık tutacak emanetlerini bırakıyor bize. Biri Kuranı Kerim diğeri hadis ve sünnetleri….Bize düşen ise o emanetlere sahip çıkıp, onları hakkıyla anlayabilmek! Kendisi son din İslam’ın ilk öğretmeniydi ve 63 yıllık yaşamının her anında tüm insanlara, öğretmenlere rehber olabilecek bir çok uygulama bıraktı. Bu uygulamaların başında konumuzu oluşturan, dini eğitime yol gösterecek olan Suffa Modeli. Peki Suffa Modeli nedir? Diyorsunuz. Öncelikle Suffa kavramını açıklayalım. Zaten Suffa kavramını açıkladığımızda modeli de içinde kendini ortaya çıkaracaktır.

 

Suffa: İslam’ın ilk sistemli eğitim kurumudur. İlk üniversitesidir.. Bildiğiniz üzere Peygamber Efendimizin (sav),  Mekke’den Medine’ye hicret ettiğinde Mescidi Nebi’nin yanına yaptırdığı, kimsesi olmayanların ve bekârların, burada hem barınma, yeme, içme, hem de eğitim ihtiyaçlarının karşılandığı, yatılı okul mahiyetinde olan bir bölüm idi. Suffa’da toplanan öğrenciler (bu öğrencilere suffa ehli anlamında ASHABI SUFFA denilirdi.) Kur’ân-ı Kerîm, yazı, hadis-i şerifler ve çeşitli dinî ve ilmi bilgiler öğrenirdi. Hatta bu öğrenciler Kuranı Kerim ile fazla meşgul oldukları için kendilerine Kurra da denilmekteydi. Suffa ehli olan öğrenciler kendilerine ayrılan sofa bölümünü, dinlenme ve ders çalışma yeri olarak kullanırken, sınıf olarak da mescitten yararlanıyorlardı. Kendilerini bizzat eğiten öğretmenlerinin başında Allah Rasulü (sav) gelmekte idi. Bunun dışında ahlakları ve ilimleri ile göz dolduran şu sahabelerde Suffa’da öğretmenlik yapmışlardı:  Abdullah b. Mes’ûd, Ubâde b. Sâmit, Sâlim, Muâz b. Cebel ve Ubeyy b. Ka’b (r.anhüm) bu sahabelerden bazılarıdır. Burada kalan Ashabı Suffa’da  hayatlarını Peygamber medresesinden ilim ve irfan tahsil etmeye adamış seçkin kimselerdi. En çok bilineni de  hadis rivayetinde zirvede olan sahabelerden biri Ebu Hureyre de Suffa’da yetiştirilmiş idi.

 

 Gelelim Suffa Modeline; bu eğitim modelinde suffada eğitim gören öğrencilere kendi istekleri ve meziyetleri doğrultusunda eğitim verilir, ve her öğrenci ilgi ve yetenekleri doğrultusunda bireysel hızlarında öğrenerek ilerlerdi. Her şeyden önce buradaki öğrencilerde gönüllülük ve sevme esası bulunmaktaydı. Allah Rasulü (sav) aşığı olan bu talebeler ilim ve irfan ateşi ile adeta yanıp tutuşmaktaydı. Kimseye zorla eğitim verilmemekteydi. Allah Rasulu (sav) başta olmak üzere, eğitim veren tüm hocalar, önce ahlakları ve davranışlarıyla sonra da öğrettikleri ilimler ile öğrencilere örnek oluyorlardı..Suffa ehli, İslam’ın yayılmasında ve İslami ilimlerin öğretiminde de  önemli hizmetler vermişlerdi. Hatta Allah Rasulüne (sav) bazen o anda ayet nüzul ettiğinde, bunun ilk şahidi Suffa ehli olmaktaydı ve ilk ağızdan bu ayetleri dinleyip öğrenmekteydiler. Sorularını bizzat Allah Rasulüne (sav) sorarak, aldıkları cevaplar ile hem kendilerinin hem de tüm ümmetin öğrenmesine vesile olmuşlardır. Allah Rasulü (sav) çevre ülkelere mektup gönderirken de yine Suffa ehlinden yaralanmıştır. Bu da demek oluyor ki, burada Arapça dışında Farsça gibi İbranice gibi farklı diller de öğretilmektedir. Burada kalan öğrenciler, yeri gelmiş İslam’ı farklı beldelere anlatmak için yollara düşmüş, yeri gelmiş Allah Rasulü  (sav) ile omuz omuza savaşlara katılmış ve kanlarının son damlasına kadar şehid oluncaya kadar savaşmış, yeri gelmiş Allah Rasulünün (sav) elçiliğini yapmak için devletlere mektuplar götürmüşlerdir. Her bir öğrenci hem ilim tahsil etmiş hem de hayatın için de etkin görevler alarak sorumluluk sahibi bireyler olmuşlardır. Böylece hem hayatı tanımış ve kendileriyle bağdaştırmışlar, hem de öğrendikleri ilimleri bu sahalarda uygulama fırsatı bulmuşlardır. Böylece ilim ve bilgi öğrenmenin gerekliliğinin farkına varmışlardır.

 

Bu sonuçlardan da anlaşılacağı üzere Efendimiz (sav) 1400 yıl önce bizlere ‘nasıl öğretmen’ olmamızın örneğini bizzat kendisi, uygulamalı olarak göstererek, ‘nasıl öğrenciler’ yetiştirmemiz konusunda bizlere rehber ve ışık olmuştur. Biz de bugün, okullarımız da birer Suffa ehli yetiştirmek istiyorsak, Allah Rasulünün (sav) ışığını takip edelim. Öncelikle kendimizi, ona layık bir ümmet olarak yetiştirelim. Hadislerini ve sünnetlerini hayatımıza geçirerek öğrencilerimize örnek olalım. Her öğrencimizi olabildiğince yakından tanıyıp, kendi yetenekleri doğrultusunda değerlendirelim. Uçabilene yüzmeyi öğretmek yerine, nasıl daha yükseklere uçar? Bunu öğretelim. Her şeyden önce öğrencilerimize değer verelim, onlara sorumluluklar yükleyelim, sınıfta ve okulda küçük de olsa görevler verelim, yeri geldiğinde lider yapalım, hayatı yaşayarak öğrenmeleri için onları sahaya indirelim. Gerekirse günlük hayatta onlara öğrenme alanları oluşturalım. Ve belki de en önemlisi onları eğitime zorlamayalım, biz sevdirelim her şeyi. Zaten severlerse, gelip onlar talep edeceklerdir, biz öğretmenlerden öğrenmeyi. Peygamber (sav) ahlakıyla ahlaklanalım ve Suffa’nın efendimizi örnek aldığı, sevdiği gibi biz de öğrencilerimize örnek olup kendimizi sevdirelim ve onları Allah’ın emaneti olarak görüp, bizde bağrımıza basıp sevelim. Diyeceksiniz şimdi; ama o bir peygamberdi ve o zaman ki şartlar farklıydı. Günümüzde Suffa da uygulanan eğitimi bu günkü sistemde nasıl uygulayalım? Fakat bu model Efendimizden (sav) sonra da uygulanmış hatta çok başarılı ve verimli sonuçlar alınmıştır.

 

Şimdi, aklınızda şu soru var di mi? Peki bu modeli kim uyguladı ve nasıl başardı? Bu sorumuz da bir daha ki yazımızın konusu olsun inşallah. Sevgi ve Saygıyla….

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ